Hôm nay 13.07.2026, tại mini office của tui, Saigon.
Hồi đầu tháng Sáu, tui ngồi nghịch máy, tự nhiên nghĩ: Wikipedia có cả triệu bài viết gắn tọa độ địa lý. Bài về cái chợ, cái chùa, trận đánh, ông danh nhân — đều có kinh độ vĩ độ đàng hoàng. Vậy sao không đổ hết tụi nó lên một quả địa cầu 3D?
Mỗi chấm sáng là một bài viết. Xoay tới đâu, tri thức hiện tới đó. Zoom vô Việt Nam thì thấy sử Việt, zoom qua Ai Cập thì ra kim tự tháp.
Nghĩ là làm. Vậy là WikiGlobe ra đời — dự án làm bằng đam mê, chưa ai trả tui đồng nào hết 😅 Ai tò mò cứ vô chơi thử: datnpq.github.io/wikiglobe, chạy thẳng trên trình duyệt, khỏi cài gì.
Cái khoảnh khắc làm tui khựng lại
Làm xong bản web, tui thêm chế độ VR — đeo kính vô là đứng giữa vũ trụ, quả địa cầu lơ lửng trước mặt, đưa tay xoay nó như xoay quả bóng. Chỉ tay vô một chấm sáng, bài viết mở ra nổi ngay giữa không trung.
Tui đứng đó chơi một hồi, rồi tự nhiên khựng lại, nghĩ:
"Nếu hồi cấp hai, giờ Địa lý của tui như vầy thì sao?"
Hồi đó tui học Địa bằng cái bản đồ giấy rách góc treo xéo xéo cạnh bảng. Học Sử bằng cách gạch chân sách giáo khoa, cô đọc trò chép. Không phải thầy cô dở — thầy cô hồi đó có đúng cây thước với tấm bản đồ đó thôi, làm gì hơn được.
Lớp học trong đầu tui
Giờ Địa: học sinh xoay quả cầu, tự zoom vô nước nào nó tò mò, tự đọc. Đứa mê núi lửa đi hướng núi lửa, đứa mê biển đảo đi hướng biển đảo. Cùng một giờ học, mỗi đứa một hành trình.
Giờ Sử: kéo cái thanh thời gian ngược về quá khứ, coi thế giới từng thời kỳ có gì. WikiGlobe tui làm có sẵn cái time slider đó, kèm dải lịch sử Việt Nam riêng — không phải tui vẽ ra cho sang, mà vì tui muốn coi thử tụi nhỏ sẽ thấy gì.
Giờ Hóa: thí nghiệm cháy nổ nguy hiểm thì làm ảo trước cho hiểu bản chất, rồi mới vô phòng thí nghiệm làm thiệt. Bên công ty tụi tui làm đào tạo ảo cho doanh nghiệp kiểu này hoài — công nhân thao tác sai trong mô phỏng thì làm lại, chứ thao tác sai trên dây chuyền thiệt là đi tiền tỷ 😈
Nghe xa xôi ha? Mà để ý kỹ nha: mấy thứ tui vừa kể, không có cái nào cần phòng lab tiền tỷ hết. Quả địa cầu chạy trên trình duyệt. Điện thoại trong cặp học sinh là đủ. Cái kính VR giờ giá bằng cái điện thoại tầm trung, cả trường sắm vài cái xài chung được rồi.
Công nghệ hết mắc rồi. Cái còn thiếu là người đứng giữa: hiểu công nghệ đủ để làm ra công cụ, hiểu lớp học đủ để biết công cụ nào xài được thiệt. Tui đang luyện làm người đó — ai theo dõi trang này chắc biết tui tính làm gì năm 2028 rồi đó 🤓
Tái bút
Mấy đứa nhỏ đi học năm 2030 chắc không biết tụi nó sướng cỡ nào đâu.
Còn thế hệ tui thì tự hào lắm nha — tụi tui học Địa lý bằng trí tưởng tượng là chính 😆